Krzyż św. Andrzeja – co oznacza i jak wygląda?

Krzyż świętego Andrzeja (znak drogowy G-3 lub G-4) wskazuje na to, że kierowca zbliża się do przejazdu kolejowego kategorii C lub D, na którym nie ma obsługiwanego urządzenia zabezpieczającego (zapór lub półzapór).

Znak G-3 ma pojedyncze, krzyżujące się ze sobą pod skosem ramiona. Umieszcza się go przed przejazdami kolejowymi na liniach jednotorowych. Znak G-4 ma podwójne dolne ramiona. Jest on montowany przed przejazdami kolejowymi na liniach dwu- i wielotorowych.

Zasady umieszczania krzyża św. Andrzeja – przepisy

Krzyż św. Andrzeja umieszcza się nie bliżej niż 5 m od skrajnej szyny (w przypadku przejść minimalna odległość to 3 m od skrajnej szyny). Przepisy przewidują możliwość zwiększenia wspomnianych odległości, jeśli poprawi to widoczność znaku z drogi.

Znak ten może stać dalej niż 5 m od skrajnej szyny (lub 3 m) także wtedy, gdy ze względu na ostry kąt przecięcia się linii kolejowej z drogą niezbędne jest zapewnienie minimum 3 m odległości pojazdu od skrajnej szyny (mierząc w linii prostopadłej od osi toru).

Czym jest „Żółta Naklejka PLK” na krzyżu św. Andrzeja?

„Żółta Naklejka PLK” umieszczana na odwrocie krzyża św. Andrzeja zawiera:

• indywidualny numer identyfikacyjny przejazdu,
• numer alarmowy 112,
• numery awaryjne do służb technicznych.

Te informacje należy podać podczas zgłaszania zagrożenia np. wtedy, gdy auto utknie na torach lub rogatka zostanie uszkodzona. System stosowania tego rodzaju naklejek funkcjonuje od 1 czerwca 2018 r. Co ważne, przynosi on realne korzyści. W 2025 r. z wykorzystaniem „Żółtych Naklejek PLK” zgłoszono 9603 zdarzenia. Pozwoliło to zapobiec 1100 potencjalnie niebezpiecznym sytuacjom.

Przejazd kolejowy i krzyż św. Andrzeja – czy trzeba się zatrzymać przed tym znakiem?

Przed krzyżem św. Andrzeja nie ma obowiązku zatrzymywania. Nie działa bowiem tak samo jak oznakowanie „stop”, więc nie zobowiązuje kierowców do bezwzględnego zatrzymania zanim pojazd wjedzie na skrzyżowanie drogowo-kolejowe.

Pamiętaj! Nie musisz zatrzymywać się przez krzyżem św. Andrzeja pod warunkiem, że nie jest on połączony ze znakiem B-20 („stop”). W przeciwnym razie należy bezwzględnie wyhamować pojazd do zera, zanim wjedziesz na przejazd.

Co więc należy zrobić przed krzyżem św. Andrzeja? Wyznacza on bezpieczne miejsce zatrzymania samochodu, gdy do przejazdu zbliża się pojazd szynowy. Odległość, w jakiej jest umieszczony od torów, pozwala uniknąć kolizji.

Jakie inne znaki umieszcza się przed przejazdami kolejowymi?

Przed przejazdami kolejowymi z zaporami stosuje się znak ostrzegawczy A-9 („przejazd kolejowy z zaporami”). Ma on trójkątny kształt, żółte tło i czerwoną obwódkę. Na znaku tym znajduje się symbol torów.

Przed przejazdami kolejowymi bez zapór lub półzapór wyposażonymi w samoczynną sygnalizację świetlną (kategoria C) lub niewyposażonymi w żadne z wymienionych urządzeń (kategoria D) umieszcza się znak A-10 („przejazd kolejowy bez zapór”). Ma on taki sam kształt i kolor, jak znak A-9. Znajduje się na nim czarny piktogram przedstawiający lokomotywę.

Ważne! Jeśli przejazd kolejowy kategorii C i D jest szczególnie niebezpieczny ze względu na: ostry kąt przecięcia się drogi z linią kolejową poniżej 60o, bliskość toru kolejowego przebiegającego równolegle do osi drogi lub przebieg linii kolejowej w łuku drogi pod znakiem A-10 niezbędne jest umieszczenie tabliczki T-7. Znajduje się na niej schematyczny układ torów oraz drogi na takim przejeździe.

W przypadku zelektryfikowanych linii kolejowych umieszcza się dodatkowo znak G-2 („sieć pod napięciem”). Jest on instalowany na tym samym wsporniku, co krzyż św. Andrzeja lub osobnym słupku.

Przejazdy kolejowe kategorii D, na których tor nie jest dobrze widoczny, umieszcza się znak B-20 („stop”). Powinien on stać możliwie najbliżej skrzyżowania i nie dalej niż 25 m od niego (dotyczy to obszaru zabudowanego). Dopuszcza się możliwość umieszczenia znaku B-20 wraz z krzyżem św. Andrzeja na jednym słupku.

Dodatkowo, jeśli droga przecina tor kolejowy, który jest bocznicą kolejową, torem manewrowym lub torem sporadycznie eksploatowanym, a ruch na jezdni jest wstrzymywany przez pracownika kolei, to przed takim miejscem instaluje się znak A-30 („Uwaga! Inne niebezpieczeństwo”) wraz z tabliczką T-10 („tabliczka wskazująca bocznicę kolejową lub tor o podobnym charakterze”).

Jakie są kategorie przejazdów kolejowo-drogowych?

Wyróżnia się następujące rodzaje przejazdów kolejowo-drogowych:

• kategoria A – to przejazdy kolejowo-drogowe, na których ruch jest kierowany przez uprawnionych pracowników zarządcy kolei lub przewoźnika kolejowego z odpowiednimi kwalifikacjami lub przy pomocy ręcznych sygnałów, systemów lub urządzeń przejazdowych wyposażonych w rogatki zamykające całą szerokość jezdni oraz w sygnalizatory drogowe;
• kategoria B – to te, na których ruch drogowy jest kierowany przy pomocy samoczynnych systemów przejazdowych z sygnalizatorami drogowymi oraz rogatek zamykających ruch drogowy w kierunku wjazdu na przejazd lub wjazdu na przejazd i zjazdu z przejazdu;
• kategoria C – to przejazdy kolejowo-drogowe z ruchem kierowanym przy pomocy samoczynnych systemów przejazdowych wyposażonych tylko w sygnalizatory drogowe;
• kategoria D – to przejazdy, które nie są wyposażone w systemy i urządzenia zabezpieczenia ruchu;
• kategoria E – to przejazdy wyposażone w półsamoczynne lub samoczynne systemy przejazdowe lub kołowrotki, barierki lub labirynty.

Przejazdy kategorii F (lub przejścia) to te zlokalizowane na drogach wewnętrznych, wyposażone w rogatki stałe zamknięte, otwierane w razie potrzeby przez użytkownika lub zgodnie z warunkami technicznymi określonymi dla kategorii A lub B.

Jak zachować się na przejeździe kolejowo-drogowym?

Zbliżając się do przejazdu pamiętaj o tym, aby:

• zachować szczególną ostrożność – rozejrzyj się dokładnie i upewnij, że nie zbliża się pojazd szynowy,
• nie wjeżdżać za sygnalizator, na którym pojawiło się czerwone światło – poczekaj, aż przestanie migać i będzie można bezpiecznie przejechać,
• nie próbować omijać opuszczonych rogatek – jest to niedozwolone nawet wtedy, gdy pociąg jest jeszcze daleko,
• upewnić się, że po drugiej stronie jest wystarczające dużo miejsca do kontynuowania jazdy – w przeciwnym razie utkniesz na torach.

Jeśli zdarzy się, że Twój samochód utknie na przejeździe kolejowym, wciśnij pedał gazu i wyłam rogatkę. Jest ona skonstruowana w taki sposób, aby można było to zrobić bez większego problemu. Po przejechaniu przez przejazd przenieś uszkodzoną rogatkę w bezpieczne miejsce, aby nie stwarzała zagrożenia dla innych uczestników ruchu.